Ulu Cami

İlk Devir Osmanlılların En Eski Camilerinden

Okuma Süresi: 3 dakika

Ulu Cami’nin ilk kez Ezine civarına 12. yy’de yerleşmeye başlayan ve Ömer Danişment adında bir köy kuran Danişment Yörükleri tarafından Cuma camii olarak inşa edildiği tahmin edilmektedir. Cuma camiinin diğerlerinden farkı etrafında Cuma pazarının kurulmasıdır. Müslümanların hem mallarını satabilmesi hem birbirlerini görmesi ve hem de ibadetlerini ifa edebilmesi için Cuma camileri bu dönemin sosyal toplumunun vazgeçilmez mimari bir parçasıdır. Bölgenin beyi ve ileri gelenleri Cuma namazı çıkışında halk ile bütünleşir, sorunlarını dinler, devletin emir ve buyrukları halka duyurulurdu. Bu adetin Peygamber Efendimiz (SAV)’nin bir sünneti ve Dört Halife döneminden itibaren takip edilen bir gelenek olduğu bilinmektedir. Ayrıca Cuma namazının merkezi bir yerde eda edilmesinde İslam’ın emirlerindendir. Bir Türk-İslam geleneği olarak kent genişleyip de kente ikinci bir cami inşa edildiğinde ilk yapılan camiye Ulu Cami denirdi. Ezine kent merkezi de bir cuma pazarı olarak Cuma camii, Ulu Cami etrafında kurulmuş ve gelişmiştir.

Ezine’nin Osmanlılar dönemindeki adı Ezine Pazarı’dır. Ezine’ye ismini veren de dolayısıyla Ulu Cami’dir. Farsça’da “Ezan okunan” ve Arapça’da “izin verilen” yer anlamındadır. Danişmetler tarafından burada kurulan ve çevre köylerden insanların toplanarak Cuma namazlarını eda ettikleri, etrafında Cuma pazarı kurulan camiye nispetle Ezine Pazarı isminin bu bölgeye verilmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Ancak Ulu Cami’nin bu döneminden geriye pek bir iz kalmamıştır.

Ulu Cami’nin inşası ile ilgili ilk yazılı bilgiler ise Gazi Süleyman Paşa Vakfiyesi, Orhan Gazi Vakfiyesi, Ahi Yunus Vakfiyesi ve Biga Evkaf Defterine dayanır. Bu vakfiyeler ve çeşitli Osmanlı evrakı üzerine çalışmalar yapmış olan Profesörler Ekrem Hakkı Ayverdi ve Ömer Lütfi Barkan’ın araştırmalarına göre Ulu Cami’nin asıl adı Abdurrahman Bey Camii’dir. Abdurrahman Bey, Danişment soyundan bir Karasi Yörük Beyidir.

Caminin kesin inşa tarihi belli değildir. Ancak vakfiyelerde biraz sonra türbesini ziyaret edeceğimiz Ezine’de bir zaviyesi bulunan Ahi Yunus’un vefat tarihi 1324 yılı olarak görüldüğüne göre Adurrahman Bey Camii’nin yapılışı bundan çok önce olmalıdır. Ancak caminin orijinal kitabesi bulunmadığı, sadece günümüze tamirat kitabesi ulaştığı için tam olarak inşa tarihi bilinmemektedir.

Orhan Gazi (Hanedanlığı: 1323 – 1362) döneminde caminin yanına bir medrese, imaret gibi müştemilat eklenmişse de bunlar da günümüze kadar ne yazık ki ulaşmamıştır. Ezine’nin kadim yerli ahalisinin arşivlerinde bulunan eski yazma eserler incelendiğinde Ezine Ulu Cami Medresesi’nde birçok eserin kaleme alındığı ve burada zaman içinde birçok alimin yetiştiği anlaşılmaktadır.

Ulu Cami, mimari olarak büyük bir özellik göstermez ancak yapım tarihi itibariyle Osmanlılardan öncesine ait olması ve Türkiye’nin en batısında bulunması bakımından günümüze kadar gelmiş Batı Anadolu’daki en eski camilerdendir. Çanakkale’nin ise günümüze kadar ulaşmış en eski camiidir.

Caminin minaresinin yarısı ve mihrabındaki süslemeler ilk yapıldığı zamandan günümüze kadar ulaşmıştır. Diğer kısımları ise Ulu Cami, tamirat kitabesinden anlaşıldığı üzere Sultan II. Mahmut Han (Hanedanlığı, 28 Temmuz 1808 – 1 Temmuz 1839) zamanında geniş çaplı bir tadilat görmüştür. Son olarak ise Sultan II. Abdülhamid Han (Hanedanlığı, 31 Ağustos 1876 – 27 Nisan 1909) zamanında restore edilmiştir.

20. yy’de birkaç kez restorasyon geçiren Ulu Cami şimdiki halini almıştır. Ulu Cami’den geriye sadece cami kısmı kalmış, külliyesi ise zamana yenik düşmüştür.

Sanal Tur

Konum

İlginizi Çekebilecek Yerler

Ulu Cami
İlk Devir Osmanlıların En Eski Camilerinden

Taş Mektep
Ezine'nin ilk belediye binası

Seferşah Hamamı
Yıldırım Bayezid Dönemi Ayakta Kalan En Eski Hamamlardan

Zeytinli Camii
Kanuni Dönemi Osmanlı Camii

Pin It on Pinterest

Share This

Paylaş & Share