Cezayirli Hasan Paşa Köşkü

Çeşme Kahramanı, Aslanı Dost Edinen Amiral

Okuma Süresi: 3 dakika

Cezayirli Hasan Paşa köşkü, Anadolu’da kalan nadir Osmanlı dönemi av köşklerindendir. Dörtgen yapıda taştan büyük kesme taşlarla yapılan bina adeta masallardan fırlamış gibidir.

1785 yılında yapıldığı düşünülen Hasan Paşa köşkünün etrafında Kesikköy isminde bir köy de kurulmuştur. Çanakkale Boğazı’nın girişindeki toprakları güvenceye almak isteyen Hasan Paşa av köşkünün etrafındaki genişçe araziyi de vakfetmiştir. Köyden günümüze temel taşları dışında hiçbir şey kalmasa da av köşkü her şeye rağmen asırlardır ayaktadır.

Cezayirli Hasan Paşa (doğum 1713, Tekirdağ – ölüm 19 Mart 1790, Şumnu), 3 Aralık 1789’dan 17 Mart 1790’a kadar sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamı, büyük Türk denizcisi ve askeridir.

Osmanlı Garp Ocakları olarak bilinen Cezayir, Telemsan’da yetiştiğinden kendisine “Cezayirli”, bileği kuvvetli olduğundan “palabıyık” lakapları verilmiştir. Yanında da kendi evcilleştirdiği bir aslan taşıdığından herkesin korktuğu birisi olduğu ifade edilmektedir.

Hasan Paşa, 1761’de kalyon kaptanı, 1762’de riyale, 1766’da patrona ve 1767’de kapudane rütbesine kadar yükseldi. 6 Temmuz 1770’de Rusların İngiliz yardımı ile gerçekleştirdikleri Çeşme baskınından sonra, Çanakkale Boğazı’na yürüyüp İstanbul’a saldırmayı planlayan Rusları durdurmak üzere gemisi ile yola çıkmıştır. Çanakkale Boğaz savunmasını Ruslar gelmeden alarm durumuna geçirmiş ve Çanakkale Boğazı önünde güçlü bir savunma ile Rusları boğaz önünden kovmayı başarmıştır.

Rus Donanması Amirali Kont Alexy Orlov ve donanmanın kurmay başkanı İngiliz Amiral Elphinston, Çanakkale’ye saldırmak üzere öncelikle bir üs olarak Limni adasını ele geçirmeye karar vererek buradaki Osmanlı kalesini kuşatırlar. (Hemen hatırlanacağı üzere 1915’teki Çanakkale Muharebeleri sırasında İngilizler ve Fransızlar Çanakkale Boğazı’na saldırmadan önce Limni adasını işgal edip limanı Mondros’u harekât üssü olarak kullanacaklardır.)

Rus donanmasının 3,5 aylık kuşatmasına dayanan Limni’ye yardım daha fazla gecikmedi. Başarılarından dolayı beylerbeyi rütbesine getirilen Hasan Paşa, 22 Ekim 1770’de Osmanlı Donanması Amiralliği anlamına gelen Kaptan-ı Deryalık rütbesine getirilince ilk iş olarak Limni üzerine bir sefer yaparak Rusları hem Limni’den hem de Ege’den kovmayı başardı.

Türk donanmasının düştüğü hali düzeltmenin yegâne yolunun eğitimden geçtiğini bilen Hasan Paşa 1773’te Deniz Harp Okulu’nu ve Deniz Mühendishanesini (Mühendishane-yi Barh-i Hümayun) kurar.

1775’te Filistin’de isyanları bastırdı ve 1775’te Akka’yı geri aldı. 1786’da Mısır’da Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklanmaları bastırdı ve bu eyaletleri yeniden Osmanlı Devleti’ne bağladı. 1787’de Osmanlı Devleti’ne karşı Rusya – Avusturya ittifakına karşı Yılan adası savaşını kazandı. 1788’de İsmail kalesi önünde Rusları yenilgiye uğrattı. 1789’da Karadeniz’deki Rus donanmasını yenmeyi başardı. Bu başarıları üzerine Sultan III. Selim tarafından Sadrazam yapıldı. Rusya’ya karşı başarılarını sürdürdü ve 3,5 ay kadar sonra da hastalanarak veya zehirlenerek vefat etti (19 Mart 1790).

Hasan Paşa başarılı bir denizci ve devlet adamı olmasının yanında büyük bir hayır severdi. Vize’de cami, hamam, üç çeşme yaptırdı Midilli adasındaki susuzluğu su getirip çeşme yaparak çözdü. Midilli adasının orta kesimine bir Paşa köşkü ve büyük mermer havuz, Limni, Sakız, İstanköy adalarına çeşmeler yaptırmıştır. İstanbul tersanesine yaptırdığı kalyoncu kışlası miras bıraktığı pek çok hayır eserinden biridir.

Sanal Tur

Konum

İlginizi Çekebilecek Yerler

Yahya Çavuş Köyü ve Antik Sütunlar
Ezine’li Yahya Çavuş Kötü ve Antik Sütunlar

Alexandria Troas
Dünyanın İlk Metropolü, Eski İstanbul

Neandria
Ticaret ve At ile Antik Çağa Damga Vurmuş Kent

Dalyan Antik Liman
Doğu İle Batıyı Birbirine Bağlayan Liman

Pin It on Pinterest

Share This

Paylaş & Share